Plaggenhut bij Smedekinck geopend

Op het erf van Museum Smedekinck in Zelhem is zaterdag 24 oktober een historische plaggenhut geopend. Wethouder Robbert van Velsen van de gemeente Bronckhorst verrichtte de openingshandelingen.

Rond de opening was een heel programma georganiseerd, met toespraken, een bezoek van Smoks Hanne en een uitgebreid optreden van troubadour Gery Groot Zwaaftink.

Binnen acht maanden gebouwd

De plaggenhut is een initiatief van Stichting Plaggen Hendrik, die in 2025 haar 30-jarig bestaan vierde. Dat jubileum was voor de stichting aanleiding om samen met Museum Smedekinck een plaggenhut te realiseren. Dankzij subsidies, sponsors, donateurs en vooral veel vrijwilligers kon het bouwwerk worden neergezet.

In de 19e en begin 20e eeuw was het streven om een hut in één nacht te bouwen. Als er de volgende ochtend rook uit de schoorsteen kwam, gold dat als bewijs van bewoning en mocht de hut meestal blijven staan. Zo snel ging het in Zelhem niet, maar de vrijwilligers hadden de hut er binnen acht maanden staan. Gezien het geleverde vakwerk is dat ook knap.

Symbool van het harde bestaan

De plaggenhut staat symbool voor een stuk lokale geschiedenis, het harde leven van de armste inwoners van Zelhem, zoals plaggenstekers en kolenbranders en hun gezinnen. Plaggenhutten waren eenvoudige, deels uitgegraven woningen met een dak van plaggen, waarin grote gezinnen en soms ook dieren onder barre omstandigheden woonden.

De hut verwijst ook naar de Zelhemse folklore. Kruidenvrouw Smoks Hanne woonde volgens de overlevering in een plaggenhut aan de rand van het bos bij het Lemkesbeumken. Haar zoon Plaggen Hendrik is het symbool van de gewone man van de hei. Dat veel van deze verhalen binnen de stichting zijn verzonnen, hoort bij de knipoog waarmee de stichting geschiedenis vertelt. Zij noemt het zelf een moderne dorpsmythe.

Smoks Hanne en verhalen

Na de openingshandeling ging het programma verder met een optreden van Gery Groot Zwaaftink, muzikant, troubadour en verhalenverteller. Hij vertelde over plaggenhutten en over het leven van de mensen die er woonden, en liet daarbij Smoks Hanne en Plaggen Hendrik niet onbenoemd. Ook Smoks Hanne zelf liet zich zien tijdens de bijeenkomst.

De plaggenhut is te bezichtigen op het erf van Museum Smedekinck aan de Pluimersdijk 5 in Zelhem.

Fotograaf: Arno Wolsink